30 września otrzymaliśmy odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wspólny list Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pracowników Inspekcji Weterynaryjnej, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy Weterynarii oraz Stowarzyszenia Urzędowych Lekarzy Weterynarii dotyczący problemów z finansowaniem zadań Inspekcji Weterynaryjnej, w tym zaległości w wypłatach należności dla lekarzy wyznaczonych. Ministerstwo wskazuje, że wojewódzkie i powiatowe inspektoraty weterynarii finansowane są w ramach części 85 budżetów wojewodów, natomiast dodatkowym źródłem finansowania zadań Inspekcji jest rezerwa celowa poz. 12. Zgodnie z przekazaną odpowiedzią na funkcjonowanie i realizację zadań Inspekcji Weterynaryjnej w 2026 r. zaplanowano ponad 2,6 mld zł, a w trakcie roku uruchomiono dodatkowo około 800 mln zł. Sama wysokość środków nie daje jednak pełnego obrazu sytuacji. Znaczna ich część przeznaczana jest na działania związane ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt, w tym wypłatę odszkodowań. Jednocześnie fakt, że w ciągu roku konieczne było uruchomienie dodatkowych setek milionów złotych, pokazuje skalę potrzeb finansowych Inspekcji oraz uzależnienie realizacji części jej zadań od środków uruchamianych w trakcie roku budżetowego.
Uregulowanie zaległości nie rozwiązuje problemu systemowego
Ministerstwo, powołując się na informacje przekazane przez Głównego Lekarza Weterynarii, wskazuje, że zaległe zobowiązania wobec lekarzy wyznaczonych zostały uregulowane. Wojewódzcy lekarze weterynarii zostali również zobowiązani do monitorowania płatności i zabezpieczenia środków niezbędnych do realizacji tych zobowiązań do końca 2026 r. Przyjmujemy tę informację z zadowoleniem, jednak uregulowanie powstałych zaległości nie oznacza rozwiązania problemu, na który zwracaliśmy uwagę w naszym wspólnym wystąpieniu.
Zasadniczą kwestią pozostaje sposób finansowania Inspekcji Weterynaryjnej. System, w którym w trakcie roku pojawiają się niedobory, a następnie konieczne staje się uruchamianie kolejnych rezerw, zwiększanie planów finansowych lub dokonywanie przesunięć środków, nie zapewnia jednostkom odpowiedniej przewidywalności finansowej. Koszty, które można przewidzieć na etapie planowania budżetu, powinny być w możliwie największym zakresie zabezpieczone w podstawowych planach finansowych jednostek. Mechanizm rezerw powinien służyć przede wszystkim finansowaniu zdarzeń rzeczywiście nadzwyczajnych i trudnych do przewidzenia.
Finansowanie bieżącej działalności jednostek
Sygnały docierające do OZZPIW z jednostek Inspekcji Weterynaryjnej wskazują, że problem jest szerszy niż zobowiązania wobec lekarzy wyznaczonych. Dotyczy również środków przeznaczonych na bieżące funkcjonowanie inspektoratów i realizację ich ustawowych zadań. Szczególnego znaczenia nabiera w tej sytuacji ochrona środków przeznaczonych na wynagrodzenia pracowników. Środki pozostające w paragrafach płacowych nie powinny stawać się sposobem na uzupełnianie niedoborów w finansowaniu bieżącej działalności jednostek. Powinny służyć prowadzeniu rzeczywistej polityki kadrowej i płacowej, w tym zatrzymywaniu doświadczonych pracowników, wynagradzaniu dodatkowego obciążenia zadaniami oraz poprawie atrakcyjności zatrudnienia w Inspekcji. Nie powinno również dochodzić do sytuacji, w której przewidywalne koszty funkcjonowania jednostek konkurują o środki z wydatkami związanymi ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt czy wypłatą należnych odszkodowań.
Więcej zadań wymaga odpowiednich zasobów
Odpowiedź Ministerstwa nie rozstrzyga również jednego z podstawowych problemów, na które konsekwentnie zwracamy uwagę: stale zwiększającego się zakresu obowiązków Inspekcji Weterynaryjnej. Kolejne zadania nakładane na Inspekcję powinny być powiązane z realną oceną ich skutków finansowych, kadrowych i organizacyjnych. Samo ustanowienie nowych obowiązków w przepisach nie zapewnia możliwości ich skutecznego wykonywania. Potrzebni są pracownicy, odpowiednie finansowanie, sprawne narzędzia informatyczne i organizacyjne oraz jednolite procedury. W przeciwnym razie skutki niedoszacowania systemu przenoszone są na poszczególne jednostki, ich kierowników i pracowników.
Potrzebne rozwiązanie systemowe
OZZPIW podtrzymuje stanowisko, że finansowanie Inspekcji Weterynaryjnej wymaga rozwiązania systemowego. Przewidywalne koszty jej funkcjonowania powinny być zabezpieczane w podstawowych planach finansowych, natomiast środki przeznaczone na działania nadzwyczajne, zwalczanie chorób zakaźnych i odszkodowania powinny być wyraźnie oddzielone od finansowania codziennej działalności jednostek.
Każde rozszerzenie zakresu zadań Inspekcji powinno wiązać się z zapewnieniem odpowiednich środków finansowych i zasobów kadrowych. Niedobory w finansowaniu działalności jednostek nie mogą być również kompensowane kosztem środków przeznaczonych na pracowników. Jako partner Porozumienia Ogólnopolskiego wspieramy działania OZZLW i SULW zmierzające do uporządkowania sytuacji lekarzy wyznaczonych i zapewnienia stabilnego finansowania realizowanych przez nich zadań. Poszczególne organizacje reprezentują różne grupy zawodowe i naturalnie inaczej rozkładają akcenty, jednak problem ma wspólny mianownik: państwo, powierzając określone zadania, musi zapewnić stabilne i przewidywalne warunki ich realizacji.
Zapowiedziane na 13 października w Kutnie zgromadzenie środowiska lekarzy wyznaczonych pokazuje, że mimo podjętych działań napięcie wokół finansowania nadzoru weterynaryjnego nie zostało wygaszone. Odpowiedź Ministerstwa traktujemy jako element dalszej dyskusji, a nie jej zakończenie. Potrzebna jest rozmowa o całym modelu finansowania Inspekcji Weterynaryjnej, tak aby jej jednostki mogły realizować ustawowe zadania w sposób stabilny, przewidywalny i bez przerzucania skutków niedoborów finansowych na pracowników.
Zarząd OZZPIW
Odpowiedź MRiRW: